Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh

Phân loại rác từ nguồn là một trong những chủ trương lớn của TPHCM trong việc bảo vệ môi trường, tiết kiệm đất, sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý hơn. Tuy nhiên, do chính sách thực hiện không đồng bộ, chủ trương lớn này đã tắc ngay ở khâu thí điểm tại quận 6, cách nay 5 năm (năm 2006). Tuần qua, UBND TPHCM đã có cuộc họp để giải quyết vấn đề này.

Phân loại rồi lại trộn chung

Sự không đồng bộ trong chương trình thí điểm chính là việc đầu tư bị… ngắt khúc. Trong khi, để thành công, một trong những yêu cầu căn bản, chương trình phân loại rác từ nguồn phải được thực hiện thống nhất bắt đầu tại hộ dân - chủ nguồn thải, lực lượng trung chuyển rác và cuối cùng là hoạt động xử lý rác.

Tuy nhiên, chương trình thí điểm vừa qua chỉ tập trung chủ yếu cho các hộ dân. Người dân tham gia chương trình được Nhà nước đầu tư 2 thùng rác khác nhau và được hướng dẫn bỏ rác hữu cơ vào thùng riêng với rác vô cơ. Lực lượng thu gom rác và các hoạt động xử lý rác (thời điểm diễn ra chương trình thí điểm là năm 2006) lại không được đầu tư thỏa đáng.

TPHCM có hai đối tượng đi thu gom rác chính, đó là lực lượng thu gom rác dân lập do các đầu nậu rác điều hành và các đơn vị công ích quận, huyện. Hai đối tượng trên phân chia “địa bàn” hoạt động khá rõ ràng. Lực lượng rác dân lập chủ yếu thu gom rác trong các hẻm. Các đơn vị công ích chủ yếu thu gom rác ở các con đường lớn và vận chuyển rác từ các điểm trung chuyển tới các khu xử lý rác.

Trong quá trình thí điểm phân loại rác từ nguồn, chỉ có đơn vị công ích của quận được xem xét đến việc đầu tư phương tiện chuyên chở rác cho phù hợp. Lực lượng thu gom rác dân lập, gần như không được… tiếp sức trong khi đây lại là đội ngũ thu gom rác gặp nhiều khó khăn nhất, gần như không có khả năng tự đầu tư, đổi mới phương tiện.

Quận 6, với đặc trưng hẻm khá nhiều, số hộ dân sống trong hẻm chiếm số lượng khá lớn nên lực lượng thu gom rác dân lập còn là lực lượng thu gom rác chính cho cả khu vực được thí điểm. Lực lượng thu gom chính gặp khó khăn, tất yếu chương trình thí điểm khó mà thành công.Một lãnh đạo của quận 6, trong cuộc họp đánh giá lại chương trình, được tổ chức tuần qua tại UBND TPHCM đã cho biết, ban đầu người dân hưởng ứng rất tích cực với tỷ lệ chấp hành ở nhiều khu phố lên tới 80%. Thế nhưng, khi thấy rác được phân loại xong, bị đổ chung lại với nhau trong quá trình chuyên chở, nhiều người đã… bức xúc bỏ cuộc.

Hiện nay với hai khu xử lý rác lớn ở Đa Phước (huyện Bình Chánh) và Phước Hiệp (huyện Củ Chi) cùng nhiều nhà máy tái chế rác được xây dựng ở đây như nhà máy của doanh nghiệp Tâm Sinh Nghĩa, Công ty Xử lý Chất thải rắn Việt Nam, ViệtStar… TPHCM đã “an toàn” trong việc xử lý rác hợp vệ sinh cho đến năm 2020.Thế nhưng, ở thời điểm của năm 2006, điều này hoàn toàn chưa có. Thấy rác được phân loại mà không được tái chế cũng làm cho không ít người dân tham gia chương trình, nản chí.Sau những điều nêu trên, việc phân loại rác từ nguồn chỉ còn được phát động thực hiện lác đác tại một số chợ, trung tâm thương mại… cho đến kỳ họp tuần qua.

Làm đồng bộ nhưng có trọng tâm, trọng điểm

Đó là chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Hữu Tín liên quan đến chương trình phân loại rác từ nguồn. Quan điểm của Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Hữu Tín, tất cả các nội dung, các đối tượng liên quan đến chương trình đều phải “chuyển động” đồng bộ. Tuy nhiên, điều này cũng không có nghĩa làm dàn trải, trước mắt chỉ tập trung vào một số đối tượng. Đối với chủ nguồn thải, triển khai thực hiện ngay ở các chợ đầu mối, các siêu thị, trung tâm thương mại, cơ quan, doanh nghiệp.

Với lực lượng thu gom rác: tập trung đầu tư, đổi mới phương tiện chuyên chở cho các đơn vị công ích. Lực lượng thu gom rác dân lập sẽ từng bước được sắp xếp lại theo hướng vận động vào HTX. Khi các HTX đã ổn định, thành phố sẽ nghiên cứu, xem xét các hình thức hỗ trợ. Theo ông Lê Trung Tuấn Anh, Phó phòng Quản lý Chất thải rắn thuộc Sở Tài nguyên - Môi trường, nút thắt đã được tháo, chương trình phân loại rác từ nguồn nhất định sẽ có bước chuyển. Hiện Sở Tài nguyên - Môi trường đã cho tiến hành phân loại rác từ nguồn tại cả 3 chợ đầu mối của thành phố: Bình Điền, Thủ Đức, Hóc Môn. Xe trung chuyển của các đơn vị công ích đã chuyên chở thẳng rác được phân loại cho các nhà máy tái chế đặt tại Củ Chi và Bình Chánh.

Đầu tháng 12-2011 tới đây, 21 siêu thị thuộc hệ thống siêu thị của Saigon Co.op sẽ bắt đầu tham gia chương trình. Sở Tài nguyên - Môi trường đặt ra mục tiêu: trong 2 năm tới phải hoàn thành công tác phân loại rác tại nguồn ở tất cả các siêu thị, chợ, trung tâm thương mại, cao ốc văn phòng… những nơi mà các đơn vị công ích đảm nhận chính công tác thu gom rác. Trong thời gian này, lực lượng rác dân lập sẽ được tổ chức lại để có thể bắt đầu công tác thu gom rác đã được phân loại ở các khu dân cư.

Theo Sài Gòn Giải Phóng

Xem thêm thông tin: Báo cáo UB về việc thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn

 

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG  Số :              /BC-TNMT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc   Thành phố Hồ Chí Minh, ngày    tháng 11 năm 2011

 

BÁO CÁO

V/v thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn

 

1. Tình hình thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại quận 6 và các quận 1, 4, 5, 10, Củ Chi.

Sau khi thực hiện thí điểm phân loại rác tại nguồn tại 9 phường của quận 6 từ từ tháng 03/2006 đến 11/2006. Ủy ban nhân dân Thành phố có chủ trương giao quận 6 tự cân đối nguồn ngân sách để thực hiện.

 Năm 2008, Sở Tài nguyên và Môi trường có quyết định 314/QĐ-TNMT-KH ngày 27/05/2008 về phê duyệt dự án phân loại rác tại nguồn của quận 6. Hiện nay, Dự án phân loại rác tại nguồn của quận 6 do Công ty TNHH MTV DVCI quận 6 làm chủ đầu tư đang tạm ngưng do Ủy ban nhân dân quận 6 chưa phân bổ nguồn vốn cho đơn vị.

 Các quận huyện còn lại chưa thực hiện do chờ dự án của quận 6 triển khai trước.

 Từ kinh nghiệm triển khai thí điểm phân loại rác tại nguồn tại quận 6 cho thấy để triển khai hiệu quả chương trình phân loại rác tại nguồn thì phải chuẩn bị trước những nội dung sau:

-         Hạ tầng kỹ thuật từ hệ thống thu gom, trung chuyển đến nhà máy tái chế-xử lý chất thải nhằm đảm bảo chất thải đã phân loại được thu gom riêng và xử lý riêng biệt.

-         Nhân sự trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc tổ chức triển khai phân loại chất thải rắn tại nguồn.

-         Các văn bản pháp lý liên quan đến thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn.

-         Ngoài ra, cần có thời gian tuyên truyền cho người dân để nâng cao nhận thức thì khi triển khai phân loại rác tại nguồn mới nhận được sự đồng thuận thực hiện. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để quyết định chương trình có thành công hay không.

 Trên cơ sở lập luận trên, Sở Tài nguyên và Môi trường đã xây dựng lại phương án thực hiện với quan điểm không triển khai ngay phân loại rác tại nguồn đối với hộ dân mà triển khai trước đối với các đối tượng có nhận thức về bảo vệ môi trường và có năng lực thực hiện tốt phân loại rác tại nguồn; các đối tượng chọn lựa như sau:

-         Các siêu thị, chợ, nhà hàng, khách sạn;

-         Các khu công nghiệp;

-         Các khu dân cư và đô thị mới; ví dụ: khu đô thị Phú Mỹ Hưng.

 Quá trình triển khai tăng cường công tác tuyên truyền đối với người dân nhằm nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Sau khi chuẩn bị hoàn thiện về hạ tầng kỹ thuật, nhân sự và các qui định thì triển khai phân loại rác tại nguồn đối với hộ dân.

 Cụ thể kế hoạch tổng thể thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn như sau:

 2. Kế hoạch thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn giai đoạn 2011-2015

 2.1. Các chương trình đã và đang triển khai trong năm 2011

 Đã triển khai phân loại chất thải rắn tại chợ đầu mối Bình Điền và đang thực hiện chuyển giao chất thải vô cơ và hữu cơ sau phân loại về Nhà máy xử lý rác Đa Phước.

 Đã tách các nguồn rác có hữu cơ cao từ chợ Đầu mối Thủ Đức, Hóc Môn giao về cho Nhà máy xử lý rác VietStar.

 Đã thống nhất với Liên hiệp hợp tác xã Thương mại Tp.HCM để triển khai phân loại rác tại nguồn cho 21 hệ thống siêu thị co.opmart tại Tp.HCM. Dự kiến triển khai thực hiện trong 12/2011. (Hiện nay đã thống nhất phương án, đơn vị đang đầu tư trang thiết bị lưu chứa để thực hiện).

 Đang lên kế hoạch khảo sát hiện trạng hệ thống lưu giữ, thu gom chất thải của khu công nghệ cao, khu chế xuất Tân Thuận và khu đô thị Phú Mỹ Hưng để xây dựng kế hoạch triển khai phân loại rác cho các đối tượng trên trong năm 2012.

 2.2. Kế hoạch thực hiện giai đoạn 2012-2015

 a. Năm 2012

-         Khu chế xuất Tân Thuận, khu công nghệ cao và một số siêu thị, trong khu vực này.

-         Khu đô thị Phú Mỹ Hưng; (thực hiện chung trên địa bàn từng quận).

-         Chuẩn bị chương trình phân loại tại nguồn cho toàn bộ quận 1,4,5,6,10.

 Kế hoạch đầu tư hệ thống thu gom – trung chuyển :  cho các đơn vị quận huyện.

 Tuy nhiên, nếu dự án phân loại rác tại nguồn của quận 6 hoàn tất thủ tục trong năm 2012 sẽ thực hiện ngay dự án này.

 b. Năm 2013

 Triển khai phân loại chất thải rắn tại nguồn cho các khu chế xuất và công nghiệp còn lại.

Triển khai phân loại rác tại nguồn cho khu dân cư cao cấp.

Đổi mới phương tiện.

Đầu tư xây dựng trạm trung chuyển.

Ban hành các qui định xây dựng năm 2012.

Chuẩn bị phân loại tại nguồn cho quận: 1, 3, 4, 5, 6, 10.

 c. Năm 2014

 Triển khai phân loại tại nguồn cho quận: 1, 3, 4, 5,6,10.

Chuẩn bị phân loại tại nguồn cho quận : 7, 11, Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân, Phú Nhuận.

 d. Năm 2015

 Chuẩn bị cho các quận huyện còn lại.

   e. Năm 2016 trở đi

 Triển khai cho các đơn vị còn lại.

 3. Xây dựng các qui định, chính sách phục vụ chương trình phân loại rác tại nguồn

Để có cơ sở pháp lý thực hiện được chương trình phân loại rác tại nguồn, các qui định, chính sách cần xây dựng và ban hành như sau:

Năm 2012:

-         Qui định phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn

-         Qui định quản lý và cơ chế khuyến khích lực lượng thu gom rác dân lập

-         Qui định về kỹ thuật đối với phương tiện thu gom, vận chuyển chất thải rắn đã phân loại; hệ thống trạm trung chuyển.

Các năm tiếp theo:

-         Xã hội hóa quản lý và thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn.

 3.1. Qui định về phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn

 a. Qui định kỹ thuật đối với phân loại chất thải rắn tại nguồn cho các đối tượng:

-         Hộ dân và các cơ sở kinh doanh dịch vụ nhỏ lẻ;

-         Các khu công nghiệp và khu chế xuất

-         Nhà hàng, khách sạn, siêu thị

-         Các đối tượng còn lại

 Tùy theo từng đối tượng, qui định phân loại thành hai hoặc ba loại: chất thải vô cơ, chất thải hữu cơ, chất thải nguy hại.

 Qui định kích thước, thiết bị lưu giữ chất thải sau phân loại.

 Qui định thời gian lưu giữ, chuyển giao chất thải cho đơn vị thu gom.

 b. Qui định các hành vi vi phạm và mức xử phạt đối với việc không phân loại chất thải tại nguồn

 Qui định này nhằm cụ thể hóa các hành vi vi phạm không thực hiện đúng phân loại chất thải tại nguồn, là cơ sở để xử phạt đảm bảo thực hiện đúng qui định.

 c. Qui định trách nhiệm các cá nhân, đơn vị và cơ quan liên quan đến phân loại chất thải rắn tại nguồn

 Qui định cụ thể trách nhiệm của Chủ nguồn thải, của Đơn vị thu gom và các cơ quan quản lý Nhà nước địa phương trong việc quản lý và thực hiện phân loại chất thải tại nguồn. Qui định nội dung này là cơ sở để xã hội hóa các Đơn vị tư nhân tham gia cùng nhà nước trong công tác quản lý và thực hiện chương trình phân loại chất thải tại nguồn.

 3.2. Qui định về kỹ thuật đối với phương tiện thu gom, vận chuyển chất thải rắn đã phân loại.

 Yêu cầu kỹ thuật đối với các phương tiện thu gom thô sơ và phương tiện thu gom cơ giới nhằm đảm bảo đồng bộ hóa hệ thống thu gom vận chuyển chất thải đã phân loại và tuân thủ các qui định về bảo vệ môi trường.

 Qui định về chế độ vệ sinh và bảo trì bảo dưỡng nhằm đảm bảo chất lượng vệ sinh phương tiện và là cơ sở để xây dựng định mức, đơn giá đối với công tác thu gom vận chuyển chất thải.

 Tất cả phương tiện thu gom thô sơ hay cơ giới đều phải đảm bảo các yếu tố sau:

-         Phù hợp với hệ thống kỹ thuật thu gom –vận chuyển;

-         Đảm bảo các qui định của Luật giao thông đường bộ;

-         Màu sắc phương tiện phù hợp với từng loại chất thải thu gom.

-         Đảm bảo về môi trường: không rỉ nước rác, phát sinh mùi, . . .

-         Kế hoạch bảo trì bảo dưỡng thiết bị.

 3.3. Chương trình tuyên truyền phân loại chất thải tại nguồn.

 Chương trình tuyên truyền nhằm phổ biến cho người dân và doanh nghiệp biết nội dung phân loại chất thải rắn tại nguồn và các qui định liên quan. Thành công của chương trình phân loại chất thải tại nguồn phụ thuộc vào chương trình tuyên truyền. Do đó, với nội dung cụ thể triển khai trong năm 2011 và các năm tiếp theo thì chương trình tuyên truyền cũng phải cụ thể như sau:

-         Trong năm 2011: bước đầu tập trung đưa các thông tin cơ bản hướng dẫn phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn đến Chợ đầu mối Bình Điền, Hệ thống siêu thị Coop Mart.

-         Trong năm 2012: hướng dẫn khu công nghệ cao, khu chế xuất Tân Thuận và khu đô thị Phú Mỹ Hưng thực hiện phân loại rác tại nguồn.

-         Trong năm 2013-2015: hướng dẫn các khu công nghiệp còn lại, các trung tâm thương mại lớn, các nhà hàng, khách sạn, các chợ (còn lại), các khu đô thị mới, trường học, các hoạt động sản xuất- thương mại- dịch vụ tại các quận huyện nội thành của thành phố,… phân loại các loại chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại.

 3.4. Xã hội hóa quản lý và thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn.

 Đây là thí điểm mới về việc khuyến khích các đơn vị tư nhân tham gia quản lý và thực thi chính sách cùng nhà nước.

 Xã hội hóa phân loại chất thải tại nguồn được thực hiện theo phương thức tổ chức đấu thầu cung ứng dịch vụ thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn; nội dung đấu thầu có thể kèm theo nội dung cung ứng dịch vụ vệ sinh môi trường bao gồm quét, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.

 Để thực hiện được xã hội hóa quản lý và thực hiện phân loại chất thải thì cần phải xây dựng nội dung hồ sơ mời thầu và lộ trình thí điểm thực hiện. Hiện nay, đối với chương trình phân loại chất thải tại 21 hệ thống siêu thị Co.opmart, Sở cũng đã mời gọi các đơn vị tư nhân tham gia thực hiện;

 4. Chuẩn bị nhân sự và hạ tầng kỹ thuật

 4.1. Nhân sự

 Chuẩn bị nhân sự chủ yếu là những người trong công tác quản lý để thực hiện các nội dung nêu trên.

Ngoài ra, thực tế từ phân loại rác tại nguồn tại quận 6 cho thấy các tổ chức đoàn thể như hội phụ nữ góp phần lớn vào thành công của chương trình. Vì vậy, cần thiết phải mời gọi và tập huấn cho các đối tượng trên tham gia triển khai chương trình phân loại rác tại nguồn.

 4.2. Hạ tầng kỹ thuật

 4.2.1. Hệ thống thu gom, trung chuyển và vận chuyển chất thải

 a. Giai đoạn 2011-2012

 Giai đoạn này tổ chức thí điểm phân loại, khối lượng chất thải ít nên sử dụng các phương tiện hiện hữu đáp ứng các yêu cầu về chất lượng vệ sinh cho công tác thu gom;

 Ban hành qui định về chuẩn phương tiện, thiết bị thu gom và trạm trung chuyển; kế hoạch chuyển đổi và đầu tư mới để các Đơn vị tổ chức thực hiện.

 b. Giai đoạn 2013 trở đi

 Kiểm tra công tác đầu tư của các Đơn vị và chỉ triển khai đối với các quận/huyện có đủ điều kiện hạ tầng kỹ thuật đáp ứng chương trình PLCTRTN.

 4.2.2. Nhà máy xử lý và tái chế chất thải

 Trong giai đoạn trước mắt, chất thải sau khi phân loại được các đơn vị thu gom vận chuyển về nhà máy xử lý tập trung. Bài học rút ra từ thực hiện thí điểm chương trình phân loại chất thải rắn tại quận 6 là chúng ta chưa chuẩn bị kịp nhà máy xử lý chất thải tập trung nên chất thải sau khi phân loại tại hộ dân được đổ chung lại và chôn lấp.

 Hiện nay, với các dự án đã và đang hoạt động chúng ta hoàn toàn đảm bảo các chất thải sau phân loại được thu gom và xử lý riêng biệt; Cụ thể các nhà máy với công suất xử lý như sau:

 a. Công ty Cổ phần Vietstar

-         Địa điểm: Trong khu liên hiệp xử lý chất thải Tây Bắc- Củ Chi

-         Công suất: 1.200 tấn/ngày.

-         Diện tích đất sử dụng: 35 hecta.

-         Loại hình sản xuất: Công nghệ xử lý: sử dụng công nghệ ủ kỵ khí và hiếu khí để phân hủy các hợp chất hữu cơ từ rác thải sinh hoạt và phối trộn thêm các nguyên tố vi lượng để tạo thành phân bón vi sinh, và tái chế nhựa

-         Tình trạng hoạt động: đang hoạt động.

b. Công ty VWS

-         Địa điểm: Trong khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước

-         Công suất: 3.000 tấn/ngày

-         Loại hình sản xuất: chôn lấp hợp vệ sinh, nhà máy chế biến phân compost và nhà máy phân loại vật liệu có thể tái chế.

-         Tình trạng hoạt động: hoạt động từ 11/2007.

c. Công ty Tâm Sinh Nghĩa

-         Địa điểm: Trong khu liên hiệp xử lý chất thải Tây Bắc- Củ Chi

-         Công suất: 1.000 tấn/ngày

-         Loại hình sản xuất: nhà máy nhựa, phân compost

-         Tình trạng hoạt động: sẽ đi vào hoạt động cuối năm 2011.

-         Diện tích đất sử dụng: 20 ha.

-         Thời gian hoạt động: 49 năm.

 Tuy nhiên, hiện nay nhà máy VietStar vẫn chưa hoạt động ổn định và nhà máy của Công ty Tâm Sinh Nghĩa chưa có kế hoạch cụ thể để tiếp nhận rác. Như  vậy, dự kiến đến cuối năm 2012 mới có thể có 01 nhà máy xử lý rác thành phân compost hoạt động ổn định.

 5. Kiến nghị

 Để triển khai được chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn, Sở Tài nguyên và Môi trường kiến nghị Ủy ban nhân dân Thành phố những nội dung sau:

-         Chấp thuận chủ trương kế hoạch thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn như nêu trên để làm cơ sở thực hiện.

-         Trong giai đoạn chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và hành lang pháp lý (2011-2012), chỉ đạo báo đài phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tuyên truyền đến người dân về phân loại chất thải rắn tại nguồn.

 Quá trình triển khai nếu gặp khó khăn Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ báo cáo Ủy ban nhân dân Thành phố biết để chỉ đạo kịp thời.

 Trên đây là báo cáo tổng thể về kế hoạch thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn của Thành phố.

Nơi nhận: - Như trên - Lưu VP (Nhân).

GIÁM ĐỐC      Đào Anh Kiệt